احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
82
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
با افراد پليس جنوب به عمل آورده احساسات آنها را بر عليه انگلستان برانگيخت و در ميان سواران قشقائى چنان شور و هيجانى برپا كرد كه صولت الدوله به تبعيت از افكار عمومى ايل خود تصميم به جنگ علنى با انگليسها گرفت و در نتيجه تدابير واسموس كازرونيها و اعراب نيز همين رويه را اتخاذ نمودند . غليان افكار بپايهء رسيد كه فرمانفرما هم ناگزير از موافقت ضمنى گرديد و بدشمنان انگليس مساعدت معنوى نمود . صولت الدوله قشقائى بديهى است انقلاب روسيه در اوضاع سياسى ايران تأثير فوق العاده داشته دولت مركزى مجددا متمايل بآلمانها شده و مخبر - السلطنه وزير داخله علنا دستور تلگرافى به حمايت واسموس صادر ميكرد و پليس جنوب را برسميت نميشناخت . قوام الملك دو هزار نفر عرب را در شيراز و حوالى آن شهر آماده كرده مترصد فرصت بود كه هريك از طرفين مبارزه قوىتر شود به آن طرف بپيوندد . در تاريخ 23 مه صولت - الدوله اعلان جنگ داد و با هشت هزار نفر قشقائى و كازرونى در قريه ده شيخ نزديك خان خبيص بانگليسها حملهور شد ناصرديوان هم از طرف ديگر با هزار و پانصد نفر به خان زنيان روى آورد اولين زدوخورد در ده شيخ به عمل آمد و به تصديق مقامات انگليسى عشاير ايران چون شير غران ميجنگيدند صولت الدوله به آنها گفته بود كه سربازان لاغراندام هندى تاب كوچكترين حمله را نياورده و با اولين شليك فرار بر قرار اختيار خواهند كرد اما وقايع عكس اظهارات صولت الدوله را بثبوت رسانيد هنديها چون از حيث اسلحه و مهمات و نظم و ديسيپلين برترى داشتند بالاخره فائق آمده تلفات سنگينى يعنى دويست و پنجاه كشته و چهارصد و پنجاه زخمى بايلات ايرانى وارد ساختند و فرياد صولت الدوله مبنى بر اينكه از طرف دولت شاهنشاهى مأمور سركوبى پليس جنوب مىباشد به جائى نرسيد . همينقدر عشاير افسار گسيخته توانستند عدهء زيادى از افراد پليس جنوب را از پاى درآورده و يكنفر